Pan fu farw Hugh Williams, Pant-y-Saer, Ty'nygongl, Sir Fon, mewn damwain yn 1904, disgrifiwyd ef fel un o 'wyr mawr Mon.' Roedd yn adnabyddus fel ffermwr, blaenor yng Nghapel Tabernacl, un o arweinyddion y Methodistiaid Calfinaidd, Rhyddfrydwr, dirwestwr, dadleuwr, gwerinwr, llenor ac aelod llu o fudiadau a chymdeithasau. Dyma hanes ei fywyd.